YURAK TRANSPLANTATSIYASIDAN KEYINGI IMMUNOGISTOLOGIK VA FIZIOLOGIK O’ZGARISHLAR
PDF
DOI

Keywords

yurak transplantatsiyasi, immunogistologik o‘zgarishlar, fiziologik moslashuv, denervatsiya, reinnervatsiya, endomiokardial biopsiya, C4d, CD68, CD31, graft rad etilishi.

How to Cite

R.K. Suyunova, D.Y. Kamilov, & D.X. Azizov. (2025). YURAK TRANSPLANTATSIYASIDAN KEYINGI IMMUNOGISTOLOGIK VA FIZIOLOGIK O’ZGARISHLAR. USA- SCIENTIFIC REVIEW OF THE PROBLEMS AND PROSPECTS OF MODERN SCIENCE AND EDUCATION, 1(8), 113-119. http://e-conferences.org/index.php/usa/article/view/538

Abstract

Mavzuning dolzarbligi. Yurak transplantatsiyasi – terminal yurak yetishmovchiligida qo‘llaniladigan eng samarali, biroq murakkab biologik, gistologik va immunologik jarayonlarni o‘z ichiga oluvchi muolajalardan biridir. Transplantatsiyadan keyin bemor organizmida donor yurak to‘qimasiga nisbatan immun javob shakllanadi, bu esa immunogistologik o‘zgarishlar bilan ifodalanadi. Ushbu o‘zgarishlar asosan limfotsitar infiltratsiya, endotelial disfunktsiya, mikrosirkulyator buzilishlar, fibroz to‘qima hosil bo‘lishi va miofibroblastlarning proliferatsiyasi ko‘rinishida namoyon bo‘ladi. Immun javobni baholashda immunogistokimyoviy markerlar — C4d (kompliment tizimi faollashuv belgisi), CD68 (makrofaglar infiltratsiyasi ko‘rsatkichi) va CD31 (endotelial hujayra markerlari) muhim diagnostik ahamiyatga ega. Ularning ekspressiyasi graftning (transplantatsiya qilingan yurakning) rad etilish darajasi va jarayonning surunkali kechish bosqichini ko‘rsatadi. Ushbu o‘zgarishlarni endomiokardial biopsiya yordamida histologik tahlil qilish orqali aniqlash mumkin. Fiziologik nuqtayi nazardan, transplantatsiyadan keyin yurak denervatsiya holatida bo‘ladi, ya’ni asab tolalaridan ajralgan bo‘ladi. Bu holatda yurakning vegetativ boshqaruvi vaqtincha yo‘qoladi va natijada yurak urish chastotasining barqaror yuqoriligi, autonom reflekslarning susayishi hamda baroreseptor javobning pasayishi kuzatiladi. Vaqt o‘tishi bilan reinnervatsiya – asab impulslarining qisman tiklanishi jarayoni yuz beradi, bu esa yurak faoliyatining fiziologik moslashuvi va homeostazini tiklashga yordam beradi. So‘nggi yillarda olib borilgan gistologik va fiziologik tadqiqotlar shuni ko‘rsatadiki, immunogistologik o‘zgarishlar darajasi bilan yurakning fiziologik tiklanish tezligi o‘rtasida bevosita bog‘liqlik mavjud. Shu bois, ushbu ikki yo‘nalishni integratsiyalashgan holda o‘rganish transplantatsiyadan keyingi davrda bemor monitoringini takomillashtirish, individual reabilitatsiya strategiyalarini ishlab chiqish hamda graftning uzoq muddatli faoliyatini saqlashda muhim ilmiy va amaliy ahamiyat kasb etadi.

PDF
DOI