GERMANY - SCIENTIFIC REVIEW OF THE PROBLEMS AND PROSPECTS OF MODERN SCIENCE AND EDUCATION
KOMMUNIKATIV O‘YINLAR TEXNOLOGIYASINING SHAKLLARI VA VOSITALARI.
Mazkur maqolada kommunikativ o‘yinlar texnologiyasining mohiyati, uning ta’lim jarayonidagi o‘rni, shakllari hamda vositalari tahlil qilinadi. Ayniqsa, maktabgacha ta’lim tashkilotlarida bolalarning nutqiy rivojlanishi va ijtimoiy moslashuvida kommunikativ o‘yinlarning ahamiyati yoritib beriladi.
kommunikativ o‘yin, nutq rivoji, ijtimoiy moslashuv, o‘yin texnologiyasi, pedagogik vositalar.
MAKTABGACHA YOSHDAGI BOLALARDA IJTIMOIY-EMOTSIONAL KOʻNIKMALARNI RIVOJLANTIRISHDA INTERFAOL OʻYINLAR TIZIMI: ZAMONAVIY YONDASHUVLAR, MUAMMOLAR VA YECHIMLAR
Ushbu maqola maktabgacha yoshdagi bolalarning ijtimoiy-emotsional koʻnikmalarini rivojlantirishda interfaol oʻyinlar tizimining oʻrni va ahamiyatiga bag'ishlangan. Tadqiqotda interfaol oʻyinlarning bolalarning shaxsiy rivojlanishiga ta'siri va amaliy jihatlari oʻrganilgan. Interfaol oʻyinlar bolalarning quyidagi koʻnikmalarini rivojlantirishda muhim ahamiyatga ega. His-tuyg'ularini boshqarish, muloqot qilish, hamkorlikda ishlash, muammolarni hal qilish
interfaol oʻyinlar, ijtimoiy-emotsional koʻnikmalar, maktabgacha yosh, his-tuygʻularni boshqarish, kommunikativ koʻnikmalar, hamkorlik, emotsional intellekt, maktabgacha taʼlim, oʻyin faoliyati, sotsial koʻnikmalar.
MARKAZIY OSIYO MINTAQASIDA TURKEY ETNIK QATLAMNING YOYILISHIDA QOVUNCHI MADANIYATINING O‘RNI.
Ushbu tezisda Markaziy Osiyo mintaqasida turkiy etnik qatlamning shakllanishi va yoyilish jarayonlarida Qovunchi madaniyatining o‘rni kompleks tarzda tahlil etiladi. Tadqiqotda arxeologik manbalar, tarixiy yozma ma’lumotlar hamda etnografik materiallar asosida Qovunchi madaniyatining genezisi, rivojlanish bosqichlari va hududiy tarqalish doirasi ilmiy jihatdan yoritilgan. Shuningdek, mazkur madaniyatning turkiy qabilalar bilan o‘zaro aloqalari, madaniy integratsiya jarayonlari hamda etnik transformatsiyadagi roli chuqur tahlil qilinadi. Ishda Qovunchi madaniyatining moddiy madaniyat elementlari orqali turkiy etnik komponentlarning shakllanishiga ta’siri asoslab beriladi.
Qovunchi madaniyati, Markaziy Osiyo, turkiy etnik qatlam, etnogenez, migratsiya jarayonlari, arxeologik madaniyat, o‘troq va ko‘chmanchi turmush, chorvachilik, dehqonchilik, madaniy integratsiya, etnik aralashuv, Sirdaryo havzasi, moddiy madaniyat, qadimgi qabilalar, tarixiy jarayonlar.
ЭКСПЕРИМЕНТАЛЬНЫЙ АНАЛИЗ ПСИХОЛОГИЧЕСКИХ ТРЕНИНГОВ В СНИЖЕНИИ СТРАХОВ У ДЕТЕЙ
Детские страхи являются важным психологическим феноменом, который может негативно влиять на эмоциональную стабильность и социальную адаптацию. В данном исследовании изучается эффективность структурированных психологических тренингов в снижении страхов у детей. Был применён квазиэкспериментальный дизайн с участием 40 детей в возрасте от 7 до 10 лет, разделённых на экспериментальную и контрольную группы. Экспериментальная группа проходила структурированную программу психологического тренинга, включающую игровые методы, упражнения на выражение эмоций и техники релаксации в течение 8 недель. Количественные данные были собраны с использованием стандартизированных шкал оценки, а также применялось поведенческое наблюдение для качественного анализа. Результаты показали значительное снижение уровня страхов в экспериментальной группе по сравнению с контрольной. Полученные данные подтверждают, что психологический тренинг является эффективным инструментом управления детскими страхами и улучшения эмоциональной регуляции.
детские страхи, психологический тренинг, экспериментальное исследование, эмоциональная регуляция, игровая терапия
ЯНГИ ТЎЛОВ ТИЗИМЛАРИ: РИВОЖЛАНИШ ЙЎНАЛИШЛАРИ ВА ИҚТИСОДИЙ САМАРАДОРЛИГИ
Глобал иқтисодий муҳитда рақамли технологиялар кенг жорий этилиши молиявий муносабатларнинг мазмуни ва шаклини тубдан ўзгартирмоқда. Айниқса, тўлов операцияларини амалга ошириш жараёнлари инновацион ечимлар асосида қайта шаклланиб, анъанавий усуллар ўрнини замонавий рақамли инструментлар эгалламоқда. Бу ҳолат тўлов тизимларининг янги босқичга кўтарилишига олиб келди.
SCIENTIFIC BASIS FОR INCREASING MEAT PRОDUCTIVITY ОF HISSAR LAMBS
The article analyzes the effects оf supplementary feeding оn increasing the meat prоductivity оf Hissar lambs, as well as the grоwth and develоpment оf experimental animals, and the relatiоnship between biоlоgically active substances in blооd serum and meat prоductivity.
prоductivity, energy, biоlоgical pоtential, prоtein, hematоlоgical parameters, carbоhydrates, prоteins, hоrmоnes, prоtein, vitamins, macrо- and micrоelements, erythrоcytes, leukоcytes, hemоglоbin.
KATTA SONLAR QONUNI VA UNING IQTISODIYOT FANLARINI О‘QITISHDAGI О‘RNI
Ushbu tezisda ehtimolliklar nazariyasi va matematik statistikaning iqtisodiyot ta’lim yo‘nalishlaridagi nazariy hamda amaliy ahamiyati yoritilgan. Xususan, katta sonlar qonunining mohiyati, uning iqtisodiy jarayonlarni rejalashtirish, boshqarish, bashoratlash va statistik tahlil qilishdagi o‘rni ochib berilgan. Tezisda Bernulli, Chebishev, Markov va Lyapunov kabi olimlarning ushbu yo‘nalishdagi ilmiy qarashlari keltirilib, katta sonlar qonunining tasodifiy hodisalardagi qonuniyatlarni aniqlashdagi ahamiyati asoslangan. Shuningdek, statistik aniqlik darajalari, muqarrar va mumkin bo‘lmagan hodisalar tushunchalari hamda “uch sigma” qoidasi misolida ehtimollik va statistik qonuniyatlarning amaliy qo‘llanilishi ko‘rsatib berilgan.
ehtimolliklar nazariyasi, matematik statistika, katta sonlar qonuni, Bernulli teoremasi, Chebishev teoremasi, nisbiy chastota, tasodifiy miqdor, ehtimollik, dispersiya, matematik kutilma, uch sigma qoidasi, iqtisodiy jarayonlar, statistik tahlil, bashoratlash, boshqaruv.
ANALYSIS OF THE ASSORTMENT OF DRUGS USED IN THE TREATMENT OF DIABETES MELLITUS IN UZBEKISTAN
Diabetes mellitus is one of the most widespread chronic endocrine diseases in the world. Hypoglycemic drugs play a major role in the treatment of this disease. This article analyzes the pharmacological groups of drugs used in the treatment of diabetes mellitus and their assortment in the pharmaceutical market of Uzbekistan. According to the results of the study, insulin preparations, biguanides, sulfonylurea derivatives, α-glucosidase inhibitors, DPP-4 inhibitors, and SGLT-2 inhibitors are widely represented in the pharmacy market of the republic.
diabetes mellitus, hypoglycemic drugs, insulin, metformin, pharmaceutical market, assortment analysis.
ДОРИВОР ЎСИМЛИК ХОМ АШЁСИ ДОРИ ВОСИТАЛАРИНИ СТАНДАРТЛАШТИРИШ ВА ФИТОКИМЁВИЙ ТАҲЛИЛ УСУЛЛАРИ
Ушбу мақолада гиёҳий дори воситаларини стандартлаштиришнинг замонавий усуллари, хусусан фитокимёвий ва хроматографик таҳлил усуллари кўриб чиқилган. Ўсимлик хомашёсининг сифатини баҳолашда юпқа қатламли хроматография. юқори самарали юпқа қатламли хроматография, юқори самарали суюқ хроматография ва газ хроматография усулларининг афзаллик ва камчиликлари таҳлил қилинди. Шунингдек, ўсимлик препаратларнинг “бармоқ изи” профилини аниқлаш ва уларни идентификация қилишда ушбу усулларнинг аҳамияти кўрсатилди.
ўсимлик дори воситалари, фитокимёвий таҳлил, хроматография, спектрал таҳлил, стандартлаштириш.
PUSHTI RADIOLA O‘SIMLIGINING MORFOLOGIK XUSUSIYATLARI (3-QISM. GUL VA MEVA)
Ushbu maqolada pushti radiola o‘simligining morfologik belgilari va biologik xususiyatlari keng qamrovli tarzda o‘rganilgan. Ildiz va ildizpoyasi oziqa moddalarni saqlash va suvni ushlab turish, sovuq iqlim sharoitida yashashga moslashishdagi roli bilan batafsil tahlil qilingan. Poyaning tikligi, mustahkamligi, balandligi va ichki tuzilishi, barglarning qalinligi, shiradorligi, fotosintez jarayonidagi ahamiyati, gullarning ikki uyli bo‘lishi va qisqa gullash davri, meva va urug‘larning shamol yordamida tarqalishi kabi morfologik xususiyatlar yoritilgan Maqolada o‘simlikning sovuq va tog‘ hududlariga moslashuvi, dorivor ahamiyati, adaptogen xususiyati va populyatsiyasini barqaror saqlash mexanizmlari ham ko‘rib chiqilgan. Shuningdek, vegetativ va generativ organlarning o‘zaro uyg‘un ishlashi, o‘simlikning ekologik barqarorligi va ko‘payish strategiyasi tahlil qilingan. Ushbu ma’lumotlar o‘simlikni ekologik, farmakologik va morfologik jihatdan chuqur o‘rganish uchun ilmiy asos yaratadi va talabalik ilmiy ishlari, referatlar hamda farmakognoziya tadqiqotlari uchun foydalidir.
pushti radiola, Rhodiola rosea, ildiz, ildizpoya, poya, barg, gul, meva, urug‘, morfologiya, dorivor o‘simlik, adaptogen
PUSHTI RADIOLA O‘SIMLIGINING MORFOLOGIK XUSUSIYATLARI (2-QISM. POYA VA BARG)
PUSHTI RADIOLA O‘SIMLIGINING MORFOLOGIK XUSUSIYATLARI (1-QISM. ILDIZ VA ILDIZPOYA)
DRAMA JANRINING O‘ZIGA XOS XUSUSIYATLARI
Ushbu maqolada badiiy adabiyotning asosiy turlaridan biri bo‘lgan drama janrining o‘ziga xos xususiyatlari ilmiy – nazariy jihatdan keng qamrovli tahlil qilinadi. Dramaning epopeya va lirikadan ajratib turadigan asosiy belgilari – syujetlilik, ziddiyat (konflikt) asosiga qurilgan harakat, sahna va epizodlarga bo‘linish, bayonning yo‘qligi hamda personajlar munosabatlarining dialog va monologlar orqali ifodalanishi kabi masalalarga atroflicha e’tibor qaratilgan. Shuningdek, dramaning ikki tomonlama tabiati – adabiy asar va sahna asari sifatidagi o‘zaro bog‘liqligi tahlil etiladi. Maqolada dramatik asarlarning asosiy janr tarmoqlari (tragediya, komediya, dramaning o‘zi, tragikomediya, melodrama, fars) va ularning tarixiy taraqqiyoti, antik davrdan zamonaviy OTT(Over – The - Top) platformalari davrigacha bo‘lgan evolyutsiyasi haqida ham batafsil ma’lumot beriladi.
drama, dramaturgiya, konflikt, syujet, sahna asari, dialog, monolog, tragediya, komediya, teatr, OTT, postdramatik teatr, Aristotel.
MPC-BASED ADAPTIVE CONTROL FOR DRUM GRAIN DRYERS
Grain drying is a critical stage in post-harvest processing, directly affecting storage stability, product quality and energy consumption. Conventional drying systems typically operate under fixed parameter regimes and rely on manual or simple feedback control strategies, which often lead to inefficient energy use and inconsistent moisture content in the final product. Recent advances in artificial intelligence, digital transformation technologies, and predictive control algorithms offer promising opportunities to enhance the performance of drying systems. This paper investigates modern drying technologies and proposes an adaptive Model Predictive Control (MPC) strategy for drum grain dryers. The proposed control framework integrates real-time sensor data, process modeling and predictive optimization to dynamically adjust drying parameters such as air temperature, airflow velocity, and drum rotation speed. The results demonstrate that MPC-based adaptive control can improve moisture stabilization accuracy, reduce energy consumption, and increase process reliability. The approach is particularly promising for drying agricultural products such as sunflower seeds, where maintaining seed viability and oil quality is essential.
Grain drying, drum dryer, Model Predictive Control (MPC), adaptive control systems, artificial intelligence in drying processes, sunflower seed drying, energy-efficient drying technologies, digital transformation.
КЛИНИКО-ДЕМОГРАФИЧЕСКИЙ ПРОФИЛЬ И НЕЙРОВИЗУАЛИЗАЦИОННЫЕ МАРКЕРЫ ТЯЖЕСТИ ОСТРОГО ИШЕМИЧЕСКОГО ИНСУЛЬТА: КОМПЛЕКСНЫЙ АНАЛИЗ КОГНИТИВНЫХ И НЕВРОЛОГИЧЕСКИХ НАРУШЕНИЙ
Ишемический инсульт остается одной из наиболее актуальных проблем современной неврологии ввиду высокой летальности и инвалидизации населения. Несмотря на успехи в реперфузионной терапии, исходы заболевания варьируют даже при схожих демографических показателях и локализации очага. Современные исследования указывают на то, что патогенетическим фундаментом тяжелого течения инсульта является системная эндотелиальная дисфункция, в которой ключевую роль играет нарушение минерального гомеостаза.Особый интерес представляет изучение «сосудисто-костного сопряжения» (vascular-bone axis). Дисбаланс уровней кальция и фосфора в сочетании с дефицитом витамина D способствует прогрессирующей кальцификации сосудистой стенки и повышению артериальной жесткости. Эти метаболические сдвиги не только ускоряют атеросклеротическое поражение брахиоцефальных артерий, но и снижают перфузионный резерв головного мозга, что напрямую коррелирует с увеличением объема ишемического повреждения по данным МРТ и выраженностью неврологического дефицита по шкале NIHSS. Таким образом, углубленное изучение взаимосвязи традиционных факторов риска (возраст, гипертензия, диабет) с параметрами кальций-фосфорного обмена необходимо для понимания молекулярных механизмов формирования ишемического очага и разработки комплексных стратегий нейропротекции и реабилитации.
ишемический инсульт, факторы риска, нейровизуализация, МРТ, шкала NIHSS, шкала MoCA, когнитивные нарушения, демографические показатели.
SURUNKALI KASALLIKLARNING O‘PKA TUBERKULYOZINING KECHISHIGA TA’SIRI
Mazkur ilmiy maqolada surunkali kasalliklarning o‘pka tuberkulyozi (TB)ning klinik kechishi, diagnostikasi, davolash samaradorligi hamda prognoziga ta’siri tahlil qilinadi. Zamonaviy tibbiyotda tuberkulyoz ko‘p hollarda qandli diabet, yurak-qon tomir kasalliklari, surunkali obstruktiv o‘pka kasalligi (SO‘OK), buyrak yetishmovchiligi va immunitet tizimi buzilishlari bilan birga kechmoqda. Ushbu komorbid holatlar TBning yashirin shakldan faol shaklga o‘tishini tezlashtiradi, klinik simptomlarning og‘irlashishiga olib keladi hamda dori vositalariga chidamlilik xavfini oshiradi. Tadqiqotda surunkali kasalliklar bilan og‘rigan bemorlarda tuberkulyozning patogenezi, davolashga bo‘lgan javob reaksiyasi va reabilitatsiya jarayonlari ilmiy-nazariy jihatdan yoritildi. Natijalar TB bilan kurashishda kompleks tibbiy yondashuv va individual davolash strategiyalarining muhimligini ko‘rsatadi.
Tuberkulyoz, surunkali kasalliklar, komorbidlik, qandli diabet, immunitet, davolash samaradorligi.
QIMMATLI XO‘JALIK BELGILARIGA EGA YUMSHOQ BUG‘DOY NAV NAMUNALARI
Maqolada yumshoq bug‘doyning qimmatli belgi va xususiyatlarga ega bo‘lgan, yuqori hosilli yangi nav namunalari ustida 2025-yilda olib borilgan ilmiy-tadqiqot natijalari bo‘yicha taxlillari yoritib berilgan.
Yumshoq bug‘doy, nav, namuna, hosildorlik, 1000 dona don vazni, lalmikorlik, o‘simlik bo‘yi, boshlang‘ich manba.
COMBINED ENDOTRACHEAL-REGIONAL ANESTHESIA WITH BUPIVACAIN IN NEWBORN WITH ANORECTAL ANOMALIES
Working with children and especially with newborns with various life-threatening developmental anomalies is difficult and takes a lot of effort. But despite this, the doctor must fulfill his duty to the patient. A feature of the work of a pediatric anesthesiologist is from preoperative preparation and anesthesia to numerous duties in the postoperative period. In order to provide adequate anesthesia and postoperative pain relief, he must choose the safest and most alternative method of analgesia, using all his knowledge and skills. Despite numerous literature data, the choice of an adequate method of anesthesia and postoperative anesthesia of newborns remains one of the priority areas of pediatric anesthesiology.
ГЕНЫ УЧАСТВУЮЩИЕ В РАЗВИТИИ СПКЯ У ЖЕНЩИН С ОЖИРЕНИЕМ И ИЗБЫТОЧНОЙ МАССОЙ ТЕЛА
Синдром поликистозных яичников (СПКЯ) представляет собой многофакторное заболевание с высокой распространённостью и выраженной клинико-метаболической гетерогенностью. Особую роль в формировании фенотипов СПКЯ играют наследственные генетические вариации, определяющие предрасположенность к эндокринным и метаболическим нарушениям. В условиях современной медицины особую значимость приобретает исследование генетических маркеров, способных стать основой персонализированного подхода к диагностике и терапии.
MAKTABGACHA TA’LIM TASHKILOTIDA IQTIDORLI BOLALAR BILAN ISHLASH METODIKASINI TAKOMILLASHTIRISH
Mazkur tezisda maktabgacha ta’lim tashkilotlarida iqtidorli bolalar bilan ishlash metodikasini takomillashtirish masalalari yoritilgan. Iqtidorli bolalarning psixologik-pedagogik xususiyatlari, ularni aniqlash va rivojlantirishga qaratilgan metodlar, individual va differensial yondashuv asosida tashkil etiladigan ta’lim jarayonining samaradorligi ilmiy jihatdan tahlil qilingan. Tadqiqot natijalari iqtidorli bolalar bilan ishlashda maxsus metodik tizim zarurligini ko‘rsatadi.
iqtidorli bolalar, maktabgacha ta’lim, metodika, individual yondashuv, pedagogik texnologiyalar.
OPTIMIZATION OF THE MILLING PROCESS CONSIDERING CLAMPING FORCE AND FIXTURE STIFFNESS
This conference paper presents an optimization framework for milling operations that explicitly accounts for clamping force and fixture stiffness. In milling of compliant or thin‑walled parts, the workpiece–fixture interface often dominates the overall static and dynamic response, causing dimensional errors and vibration amplification. Using recent literature on fixture–workpiece clamping systems and clamping‑force optimization procedures, we formulate a coupled model that links cutting‑force excitation to workpiece deflection and the frequency response function (FRF) at the tool–workpiece contact. The optimization minimizes (i) maximum predicted surface error caused by static deflection and (ii) forced vibration at the tooth‑passing frequency and harmonics, subject to no‑slip and stability constraints. A finite‑element (FE) model of the workpiece and fixture is reduced to a compact dynamic model; clamp contact stiffness is updated as a function of clamping force. A case study on peripheral milling shows that an optimized clamp force distribution can simultaneously reduce peak deflection and vibration response while preserving fixturing stability. The paper concludes with practical guidelines and future work toward sensor‑based active clamping.
milling; clamping force; fixture stiffness; FRF; forced vibration; optimization; thin‑walled workpiece
JINOYAT PROTSESSIDA ADOLATLI SUD MUHOKAMASIGA BO‘LGAN HUQUQNI AMALGA OSHIRISHDA PROKUROR FAOLIYATINI RAQAMLASHTIRISH ISTIQBOLLARI
Jinoyat protsessida adolatli sud muhokamasiga bo‘lgan huquqni amalga oshirish elementi sifatida jabrlanuvchi va fuqaroviy da’vogarlarning huquq va erkinliklarini himoyasini, sudlanuvchining o‘ziga nisbatan adolatli qaror (hukm, ajrim) qabul qilinishiga bo‘lgan huquqini to‘liq, ishonchli, real vaqt rejimida aktiv va zamonaviy usullarda ta’minlash maqsadida amaliyotdagi mavjud muammolar tahlil qilanadi, sohaga sun’iy intellektni joriy qilish orqali prokurorning muzokara fikridagi xato va kamchiliklarini minimallashtirish, shuningdek, prokurorning muzokara fikri jamlangan elektron axborot bazasini shakllantirish va xizmat davomida foydalanish imkoniyatini yaratish, sudlarga adolatli qaror qabul qilishda ko‘maklashish vazifasini sifat jihatdan yangi bosqichga olib chiqish, jinoyat sudlarida prokuror vakolatini ta’minlash sohasida yuritiladigan nazorat ishlarining bosqichma-bosqich qog‘oz shaklidan elektron shaklda yuritishga erishish, sudlar bilan hujjat almashish jarayonini soddalashtirish, muzokara fikrini yozma shaklidan elektron shaklga o‘tishi va sudga yuborish imkoniyati, yuqori turuvchi prokurorlarga quyi turuvchi rokurorning muzokara fikrini qonun talablariga muvofiqligini masofadan o‘rganish va baholash, ijobiy va sifatli deb topilgan prokuror muzokara fikrini ommalashtirish, sud muzokara bosqichida yagona prokuror muzokara amaliyotini shakllantirishga oid taklif va tavsiyalar keltiriladi.
jinoyat protsessi, sun’iy intellekt, adolatli sud muhokamasiga bo‘lgan huquqni amalga oshirish elementlari, raqamli prokuratura, raqamli sud, prokurorning muzokara fikri, prokurorning muzokara fikrini elektron shaklda sudga yuborish, prokurorning muzokara fikri jamlangan elektron axborot tizimi (dastur), jinoyat ishi yuzasidan yuritiladigan elektron nazorat ishlari
HARBIY TERMINLARNI NEMIS TILIDAN O’ZBEK TILIGA TARJIMA QILISH MUAMMOLARI
Ushbu maqolada nemis tilidagi harbiy terminlarning o’zbek tiliga tarjima qilinishidagi lingvistik, madaniy hamda semantik muammolari tahlil qilinadi. Terminlarning to’g’ri talqin etilishi, kontekstga mos ekvivalent topish va harbiy atamalarni standartlashtirish masalalari ilmiy yondashuv asosida ko’rib chiqiladi. Tadqiqot davomida tarjima usullaridan biri bo’lgan kontekstual tahlil, izohli tarjima va transkripsiya usullarining qo’llanishi muhokama qilinadi.
harbiy termin, tarjima, ekvivalent, semantika, nemis tili, o’zbek tili, qisqartmalar
СУРУНКАЛИ ЮРАК EТИШМОВЧИЛИГИНИ ЗАМОНАВИЙ ТАШХИСОТИДА ҚОН БИОМАРКЕРЛАРИНИ АҲАМИЯТИ
Россия кардиологлар жамияти таърифига кўра, Сурункали юрак етишмовчилиги – бир қатор касалликларда учрайдиган синдром бўлиб, бу жисмоний юкламада ёки тинч холатда юракнинг орган ва тўқималарни адекват даражада қон билан таъминлай олмаслиги натижасида юмшоқ тўқималарда суюқлик тўпланиши билан кечади. Ривожланган давлатларда сурункали юрак етишмовчилигибилан оғриган беморлар орасида ўртача йиллик ўлим даражаси 6% ни, клиник жиҳатдан ифодаланган сурункали юрак етишмовчилиги билан оғриган беморлар орасида эса 12% ни ташкил қилади. Натрийуретик пептидлар (НУП) юрак етишмовчилиги билан оғриган беморлар учун асосий диагностик ва прогностик биомаркерлардан биридир.
сурункали юрак етишмовчилиги, артериал гипертензия, натрийуретик пептид, чап қоринча чиқариш фраксияси, ЭХОКС, галектин
ҚОРАҚАЛПОҒИСТОН РЕСПУБЛИКАСИ ШАРОИТИДА ТУРЛИ УСУЛЛАРДА ПАРВАРИШЛАНГАН АНГУС ЗОТЛИ БУҚАЛАРНИНГ ГЎШТ МАҲСУЛДОРЛИК КЎРСАТКИЧЛАРИ
Мақолада, гўштдор зотлар ичида юқори генетик имкониятларга эга ангус зотига мансуб буқаларнинг Қорақалпоғистон Республикаси шароитида турли сақлаш усулларида парваришлаш натижасида гўшт маҳсулдорлигининг шаклланиши ва жадал ўстириш ҳамда жадал бўрдоқилаш натижалари баён этилган. Бунда, биноларда ва очиқ майдончали биноларда сақланган буқачаларнинг гўшт маҳсулдорлик кўрсаткичларининг ўзгариши қиёсан тадқиқ этилган ва таҳлил қилинган.Тадқиқот натижаларига кўра очиқ майдончали биноларда, боғламасдан, гуруҳлаб сақланган буқалар гўшт маҳсулдорлик кўрсаткичлари бўйича ёпиқ биноларда, боғлаб боқилган буқаларга нисбатан устунлиги тасдиқланган.
гўштдор қорамолчилик, зот, ангус, ўсиш ва ривожланиш, ёш даврлари, жадал ўстириш, жадал бўрдоқилаш, гўшт маҳсулдорлиги, сўйим чиқим, сўйим вазни, лаҳм, ёғ, суяк, иккиламчи сўйим маҳсулотлари
ҚОРАҚАЛПОҒИСТОН РЕСПУБЛИКАСИ ШАРОИТИДА ГЎШТ ИШЛАБ ЧИҚАРИШНИ САМАРАЛИ ТАШКИЛ ЭТИШДА ИХТИСОСЛАШТИРИШНИНГ АҲАМИЯТИ
Мақолада гўштдор қорамолчиликни ривожлантириш борасида дунё амалиёти, бу борада илғор мамлакатлар тажрибаси таҳлил этилиб, гўшт ишлаб чиқаришни самарадор ташкил этиш учун ихтисослашувнинг аҳамияти ва шунга боғлиқ ҳолда Қорақалпоғистон шароитида гўштдор қорамолчиликни ривожлантиришда табиий-иқлим, ташкилий-иқтисодий ва бошқа омилларни инобатга олган ҳолда юқори ирсий имкониятларга эга гўштдор зотлардан унумли фойдаланиш масалаларига батафсил тўхталиб ўтилган. Бунда, дунё миқёсида кенг қўлланилаётган ангус зоти ва унинг хўжалик-фойдали хусусиятлари ҳам баён этилган. Шу билан бирга, хулосаа сифатида бугунги кунда дунё миқёсида алоҳида эътиборга эга бўлган ангус зотидан фойдаланиш тавися этилган.
гўштдор қорамолчилик, ихтисослашиш, зот, ангус, гўшт, тирик вазн, сўйим-чиқим
CURRENT STATE AND CONSERVATION PERSPECTIVES OF THE NARROW ENDEMIC ALLIUM TATYANAE IN NAMANGAN REGION
Allium tatyanae F.O. Khass. & F. Karim. is a narrow endemic geophyte of the Fergana Valley. This article presents the results of field monitoring conducted in the Namangan region. The species was recorded in the Yangiqo‘rg‘on (O‘ng‘or-tepa) and Chortoq (Arbag‘ish) districts, inhabiting stony-gravelly soils in the adyr zone at altitudes of 1000–1300 m a.s.l. The main threats identified are intensive grazing and habitat degradation. Based on the field data, recommendations for its conservation and inclusion in the Red Data Book are proposed.
Allium tatyanae, Amaryllidaceae, endemism, Namangan region, conservation, adyrs
ХИРУРГИЧЕСКИЕ МЕТОДЫ ФОРМИРОВАНИЯ СТОЙКОГО СПАЕЧНОГО ПРОЦЕССА ПРИ ЭМФИЗЕМЕ ЛЕГКИХ, ОСЛОЖНЕННОЙ СПОНТАННЫМ ПНЕВМОТОРАКСОМ
Первичный спонтанный пневмоторакс – внезапное, не связанное с травмой или каким-либо лечебно-диагностическим действием нарушение целостности висцеральной плевры и поступление воздуха из легкого в плевральную полость. Частота первичного спонтанного пневмоторакса составляет 18–28 на 100000 населения среди мужчин и 1,2–6,0 на 100000 населения среди женщин (2, 9), 6% среди женщин
O‘PKANING SPONTAN PNEVMOTORAKS BILAN ASORATLANGAN BULLYOZ EMFIZEMASIDA TURG‘UN BITISHMA JARAYONINI SHAKLLANTIRISHNING UNIPORTAL VATS ORQALI BAJARISH: AMALIYOTNING XAVFSIZLIGI VA SAMARALILIGI
Turli mamlakatlarda o‘tkazilgan klinik tadqiqotlar shuni ko‘rsatadiki, o‘pkaning bullyoz emfizemasi bilan og‘rigan bemorlarning 20–30 % ida spontan pnevmotoraks rivojlanadi. AQSh va Yevropa davlatlarida o‘tkazilgan retrospektiv tahlillarga ko‘ra, spontan pnevmotoraksning qaytalanish darajasi 30–50 % ni tashkil etadi (Light RW, AQSh, 2017; StatPearls, 2022). Buyuk Britaniyada e’lon qilingan British Thoracic Society ma’lumotlariga ko‘ra (BTS Guidelines, 2010), faqat konservativ drenaj bilan davolangan bemorlarda qaytalanish xavfi 50–70 % gacha yetadi. Shu bilan birga, jarrohlik usullari — bullektomiya va plevrodez qo‘llanilganda qaytalanish darajasi 5–10 % gacha kamayishi Fransiya va Yaponiya klinik tadqiqotlarida tasdiqlangan (VATS tadqiqotlari, 2015–2020).
PILLA XOM ASHYOSI SIFAT ME’YORLARINI XALQARO STANDARTLAR ASOSIDA YANGILASH VA ULARNING IPAK SANOATI RIVOJIGA TA’SIRI
Mazkur maqolada pilla xom ashyosi sifat me’yorlarini xalqaro standartlar asosida yangilash masalalari hamda ushbu jarayonning ipak sanoati rivojiga ta’siri ilmiy jihatdan tahlil qilinadi. Tadqiqot jarayonida pilla xom ashyosini baholashda amalda qo‘llanilayotgan milliy standartlar va xalqaro talablar o‘rtasidagi farqlar aniqlanib, ularni uyg‘unlashtirish zarurati asoslab beriladi. Xalqaro standartlar asosida sifat ko‘rsatkichlarini takomillashtirish mahsulot sifatini oshirish, eksport salohiyatini kuchaytirish hamda ipak sanoatida raqobatbardoshlikni ta’minlashda muhim omil ekani ko‘rsatib o‘tiladi. Shuningdek, pilla xom ashyosini standartlashtirish va sertifikatlashtirish tizimini modernizatsiya qilish orqali ishlab chiqarish samaradorligini oshirish imkoniyatlari yoritiladi. Tadqiqot natijalari pilla yetishtirish va qayta ishlash jarayonlarida sifat menejmenti tizimlarini joriy etishda amaliy ahamiyat kasb etadi
pilla xom ashyosi, sifat me’yorlari, xalqaro standartlar, standartlashtirish, sertifikatlashtirish, ipak sanoati, raqobatbardoshlik